ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಲು ಏಳು ಕ್ರಮ ಸೂಚಿಸಿದ ಸಂಸದ ಕುಮಾರ್ ನಾಯಕ್

🖊 ಜಿ. ಕುಮಾರ್ ನಾಯಕ್

ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು, ರಾಯಚೂರು

ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಹಣದುಬ್ಬರದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಬಹುಮುಖ್ಯ. ಆದರೆ ಆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಅಡುಗೆಮನೆ. ತರಕಾರಿ, ಮೊಟ್ಟೆ, ಧಾನ್ಯ, ಎಣ್ಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಇಂದು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ನಿಜವಾದ ಬಿಸಿ ತಟ್ಟುತ್ತಿದೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5ರಿಂದ 7ರವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿ ಸಭೆ ಸೇರಲಿದೆ. ಹಣದುಬ್ಬರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿದರಗಳ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ.

ಇಂತಹ ಸಭೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ರೆಪೊ ದರ, ಹಣದುಬ್ಬರದ ಗುರಿ, ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ ಮುಂತಾದ ಪದಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಅನುಭವಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಈ ಚರ್ಚೆಗಳ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿರುವ ನಾವು ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಹಣದುಬ್ಬರ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಶೇಕಡಾವಾರು ಸಂಖ್ಯೆ ಅಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಎಷ್ಟು ತರಕಾರಿ ಖರೀದಿಸಬಹುದು, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ನೀಡಬಹುದು, ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವಾಸ್ತವ ಸಂಗತಿ.

ಅಂಕಿಅಂಶಕ್ಕಿಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ ಬದುಕಿನ ಲೆಕ್ಕ

2026ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಇದೇ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬೆಲೆಗಳು ಶೇ.4.82ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಇದು ಸತತ ಮೂರನೇ ತಿಂಗಳು ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಶೇ.4ರ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ವರೆಗಿನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ಶೇ.5.9ರವರೆಗೆ ತಲುಪಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೂ ಇದೆ.

ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಶೇ.4.82 ಅಥವಾ ಶೇ.5.9 ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವಾಸ್ತವ ಬೆಲೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ.

ಈರುಳ್ಳಿ ಕೆಜಿಗೆ ಸುಮಾರು 70 ರೂಪಾಯಿ ತಲುಪಿರುವುದು, ಮೊಟ್ಟೆಯ ಬೆಲೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ಶೇ.40ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಾಸಿಕ ಬಜೆಟ್ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಬರಗಾಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚದೆ ಖರ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮೊದಲು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ, ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಅಗತ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು. ಹೀಗಾಗಿ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಹೌದು.

ಸಗಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಕಷ್ಟ

ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶ ಸಗಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.

ಅಂಗಡಿಯವರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಪಾವತಿಸುವ ಸಗಟು ಬೆಲೆಗಳು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.2ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ಅವು ಸುಮಾರು ಶೇ.10ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿವೆ.

ಅಂದರೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚ ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಏರಿದೆ.

ಇದು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮುಂದೆ ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಕಷ್ಟವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

ಒಂದೆಡೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಈಗಾಗಲೇ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೆಲೆ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಲಾಭದ ಪ್ರಮಾಣ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರದ ಲಾಭ ಕುಸಿದಂತೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಉದ್ಯೋಗದ ಮೇಲೆಯೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಗಟು ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಇಂದಿನ ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯೇ ನಾಳೆಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು.

ಆಹಾರವೇ ಇಂಧನವಾದಾಗ...

ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಘರ್ಷಗಳು, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಅಥವಾ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲ.

ಆದರೆ ದೇಶದೊಳಗಿನ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಆಹಾರ ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಲೇಬೇಕು.

ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಜೋಳದಂತಹ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಎಥೆನಾಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ನೀತಿ ಇದರ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ.

ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಪಶು ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹರಿದಾಗ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದು ಸಹಜ.

ಜೋಳವು ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದರ ಬೆಲೆ ಏರಿದರೆ ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವೂ ಏರುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಹೊರೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆಯೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಬಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಅಗ್ಗದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದ ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಮಾಂಸವೂ ಈಗ ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಆತಂಕಕಾರಿ.

ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವ ನೀತಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ರಫ್ತು ನಿಷೇಧವೇ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ

ಒಂದು ಕಡೆ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶವಾಗಬೇಕೆಂಬ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ದೇಶೀಯ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಾಗ ಆಹಾರ ರಫ್ತಿನ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಇಂತಹ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕ್ರಮಗಳು ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬಹುದಾದರೂ, ಅವು ರೈತರ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಫ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಕೃಷಿ ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ.

ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೂ ಮುಖ್ಯ

ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ದಾಸ್ತಾನಿನಿಂದ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಇವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳು.

ನಮ್ಮ ದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಆಹಾರವು ಹೊಲದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರ ತಟ್ಟೆಗೆ ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ಕೊರತೆ.

ಹೊಲದಲ್ಲಿ, ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ವೇಳೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಗೋದಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಆಹಾರ ನಷ್ಟವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಣ್ಣು, ತರಕಾರಿ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಬೇಗ ಹಾಳಾಗುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಶೀತಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯ.

ಒಂದೆಡೆ ರೈತರು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಬೆಳೆ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಗ್ರಾಹಕರು ಅದೇ ಆಹಾರವನ್ನು ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಗೆ ಖರೀದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಬೇಕು.

ಈಗ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಏಳು ಕ್ರಮಗಳು

ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಕ್ಷಣ ಕೆಲವು ಸ್ಪಷ್ಟ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರದಷ್ಟೇ ಸಗಟು ಹಣದುಬ್ಬರದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು. ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು.

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಆಹಾರ ಬೆಲೆಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗುವವರೆಗೆ ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಜೋಳವನ್ನು ಎಥೆನಾಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಶು ಆಹಾರದ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.

ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರದ ದಾಸ್ತಾನಿನಲ್ಲಿರುವ ಈರುಳ್ಳಿ, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಬರಪೀಡಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತಲುಪಿಸಬೇಕು.

ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಮಾರಾಟದವರೆಗೆ ಆಹಾರ ನಷ್ಟವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಆ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗ್ರಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.

ಐದನೆಯದಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚದಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭ ಸಾಲ, ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸಬೇಕು.

ಆರನೆಯದಾಗಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ ದೊರೆಯಲು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಯೋಜನೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ಭದ್ರತೆಯೇ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಏಳನೆಯದಾಗಿ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿಗಳಂತಹ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ದೇಶದ ಉನ್ನತ ನಾಯಕತ್ವವೂ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಬೇಕು.

ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದದ್ದು ಜನರ ಬದುಕು

ಹಣದುಬ್ಬರದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕೇವಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಯುದ್ಧವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಾರದು.

ದರ ಏರಿಕೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ, ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ವಾದ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ.

ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯ ಅಂತಿಮ ಗುರಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲ; ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದು.

ರೈತನ ಹೊಲದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರ ತಟ್ಟೆಯವರೆಗೆ ಇರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸದೆ ಆಹಾರ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸರ್ಕಾರವು ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ಜನರ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಯ ಇದು.

ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲ, ಜನರ ಬದುಕು ಇರಬೇಕು.